VGM چیست؟

در صنعت حمل و نقل دریایی، ایمنی کشتی‌ها و صحت اطلاعات بار اهمیت بسیار زیادی دارد. یکی از مهم‌ترین الزامات بین‌المللی برای افزایش ایمنی، تاییدیه وزن کانتینر (Verified Gross Mass | VGM) است. این تاییدیه، مجموع وزن واقعی کانتینر شامل وزن کالا، مواد بسته‌بندی، پالت، تجهیزات مهاربندی و وزن خالی کانتینر را مشخص می‌کند.

طبق مقررات SOLAS که توسط IMO (International Maritime Organization) تدوین شده است، هیچ کانتینر بسته‌بندی‌شده‌ای بدون ارائه این تأییدیه اجازه بارگیری روی کشتی را نخواهد داشت. هدف از این قانون، جلوگیری از بروز حوادث دریایی، حفظ تعادل کشتی و افزایش ایمنی عملیات بارگیری است.

اگر قصد حمل و نقل بین المللی یا حمل دریایی کالا را دارید، آشنایی با قوانین VGM برای جلوگیری از تاخیر و هزینه‌های اضافی ضروری خواهد بود.

VGM چیست؟

VGM مخفف عبارت Verified Gross Mass به معنی تاییدیه وزن ناخالص کانتینر است. این وزن شامل موارد زیر می‌شود:

وزن کالا
وزن کارتن، پالت و بسته‌بندی
تجهیزات مهاربندی بار
وزن خالی کانتینر

هدف از تعیین این وزن، جلوگیری از اشتباه در برنامه‌ریزی بارگیری کشتی و کاهش خطر واژگونی، سقوط کانتینرها و آسیب به خدمه و تجهیزات بندری است.

در صورت عدم ارائه تاییدیه وزن کانتینر، شرکت کشتیرانی مجاز به بارگیری کانتینر نخواهد بود و محموله تا زمان ارائه تأییدیه در بندر متوقف می‌شود.

تاریخچه ایجاد قانون VGM

اگرچه موضوع کنترل وزن کانتینرها سال‌ها مطرح بود، اما پس از وقوع چندین حادثه دریایی ناشی از اعلام اشتباه وزن محموله‌ها، سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) در سال ۲۰۱۱ اصلاح مقررات را آغاز کرد.

در نهایت با اصلاح کنوانسیون SOLAS، از تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۱۶ ارائه تاییدیه وزن کانتینر برای تمامی کانتینرهای صادراتی الزامی شد.

براساس این قانون، اطلاعات وزن ناخالص تأییدشده باید قبل از پایان مهلت ارسال لیست بارگیری (Cut Off Time) در اختیار شرکت کشتیرانی و ترمینال بندری قرار گیرد؛ در غیر این صورت کانتینر اجازه ورود به برنامه بارگیری کشتی را نخواهد داشت.

متن کامل این مقررات در وب‌سایت رسمی سازمان بین‌المللی دریانوردی منتشر شده است:

International Maritime Organization (IMO)

مدارک لازم برای دریافت تاییدیه وزن کانتینر (VGM)

برای ثبت صحیح VGM، فرستنده کالا باید اطلاعات زیر را در اختیار شرکت حمل قرار دهد:

شماره کانتینر
وزن ناخالص تایید شده (کیلوگرم یا پوند)
عبارت Verified Gross Mass
امضای شخص یا شرکت مسئول
تاریخ صدور تاییدیه

در صورتی که از روش وزن‌کشی مستقیم استفاده شود، ارائه گواهی باسکول معتبر نیز الزامی خواهد بود. همچنین در روش محاسبه‌ای، اسناد مربوط به وزن کالا، پالت، بسته‌بندی و وزن خالی کانتینر باید نگهداری شوند.

چرا ارائه تاییدیه وزن کانتینر (VGM) اهمیت دارد؟

ارائه تاییدیه وزن کانتینر (VGM) تنها یک الزام قانونی نیست، بلکه نقش مهمی در افزایش ایمنی حمل و نقل دریایی، کاهش خسارت‌های مالی و بهبود عملکرد زنجیره تأمین دارد. اعلام وزن واقعی کانتینر باعث می‌شود شرکت‌های کشتیرانی بتوانند برنامه بارگیری کشتی را با دقت بیشتری تنظیم کنند و از بروز مشکلات عملیاتی جلوگیری شود.

از مهم‌ترین دلایل اهمیت Verified Gross Mass (VGM) می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

افزایش ایمنی کشتی: جلوگیری از برهم خوردن تعادل کشتی و کاهش احتمال واژگونی یا جابه‌جایی کانتینرها در شرایط نامساعد دریایی.
رعایت قوانین بین‌المللی: ارائه VGM مطابق الزامات کنوانسیون SOLAS برای تمامی کانتینرهای صادراتی الزامی است.
جلوگیری از خسارت به کالا: توزیع صحیح وزن کانتینرها احتمال آسیب به محموله و تجهیزات بندری را کاهش می‌دهد.
بهبود بهره‌وری عملیات بندری: اطلاعات دقیق وزن باعث افزایش سرعت بارگیری، تخلیه و برنامه‌ریزی کشتی می‌شود.
کاهش هزینه‌های اضافی: جلوگیری از پرداخت هزینه‌های انبارداری، دموراژ و تأخیر در حمل.
افزایش دقت در برنامه‌ریزی حمل: خطوط کشتیرانی با اطلاع از وزن واقعی کانتینر، بهترین محل قرارگیری هر کانتینر را روی کشتی تعیین می‌کنند.

روش‌های محاسبه VGM

طبق دستورالعمل سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، تاییدیه وزن کانتینر (VGM) به دو روش قابل محاسبه است. انتخاب هر روش به امکانات موجود، نوع کالا و شرایط فرستنده بستگی دارد.

روش اول: وزن‌کشی کامل کانتینر

در این روش، پس از اتمام بارگیری و پلمب کانتینر، کل کانتینر توسط باسکول یا تجهیزات کالیبره‌شده وزن می‌شود. این روش ساده‌ترین و دقیق‌ترین راه تعیین Verified Gross Mass است.

مراحل انجام این روش عبارت‌اند از:

بارگیری کامل کالا داخل کانتینر
پلمب کانتینر
انتقال کانتینر به باسکول استاندارد
ثبت وزن نهائی
صدور تاییدیه VGM

در صورتی که کانتینر همراه کامیون روی باسکول قرار گیرد، وزن کامیون از عدد نهایی کسر شده و وزن واقعی کانتینر محاسبه می‌شود.

روش دوم: محاسبه وزن اجزای داخل کانتینر

در این روش، وزن تمام اقلام داخل کانتینر به‌صورت جداگانه اندازه‌گیری شده و در نهایت با وزن خالی کانتینر جمع می‌شود.

برای این روش باید وزن موارد زیر مشخص باشد:

کالا
کارتن و بسته‌بندی
پالت
تجهیزات مهاربندی بار
وزن خالص کانتینر (Tare Weight)

عدد به‌دست‌آمده همان Verified Gross Mass (VGM) خواهد بود.

وزن خالی کانتینر معمولاً روی پلاک CSC Plate که روی درب کانتینر نصب شده درج می‌شود.

اگر قصد صادرات کالا از طریق کانتینر را دارید، پیشنهاد می‌کنیم قبل از ارسال، با کارشناسان رابین مارین درباره نحوه دریافت VGM و تشریفات حمل مشورت کنید.

چه کسی مسئول ارائه تاییدیه وزن کانتینر (VGM) است؟

بر اساس مقررات کنوانسیون SOLAS، مسئولیت ارائه تاییدیه وزن کانتینر (Verified Gross Mass) به طور کامل بر عهده فرستنده کالا (Shipper) است. فرستنده باید پیش از پایان مهلت تعیین‌شده توسط شرکت کشتیرانی، وزن ناخالص واقعی کانتینر را محاسبه و به‌صورت رسمی اعلام کند.

فرستنده می‌تواند شخص حقیقی یا یک شرکت بازرگانی باشد. همچنین امکان دارد انجام عملیات وزن‌کشی یا محاسبه وزن را به شرکت‌های تخصصی واگذار کند، اما مسئولیت نهایی صحت اطلاعات VGM همچنان بر عهده فرستنده خواهد بود.

پس از آماده شدن اطلاعات، تاییدیه وزن باید برای شرکت کشتیرانی و اپراتور ترمینال ارسال شود تا در برنامه بارگیری کشتی ثبت گردد. در صورت عدم ارسال به‌موقع، کانتینر اجازه بارگیری نخواهد داشت.

اگر VGM ارائه نشود چه اتفاقی می‌افتد؟

عدم ارائه تاییدیه وزن کانتینر می‌تواند باعث ایجاد مشکلات عملیاتی و هزینه‌های قابل توجه برای صاحب کالا شود. طبق قوانین بین‌المللی، هیچ شرکت کشتیرانی مجاز به بارگیری کانتینری که VGM آن ثبت نشده باشد، نیست.

مهم‌ترین پیامدهای عدم ارائه VGM عبارت‌اند از:

عدم پذیرش کانتینر برای بارگیری روی کشتی
تاخیر در ارسال محموله و تغییر برنامه حمل
پرداخت هزینه‌های انبارداری در بندر
پرداخت هزینه دموراژ (Demurrage)
احتمال از دست رفتن رزرو کشتی (Booking)
اختلال در زنجیره تامین و تحویل کالا به مشتری

در بسیاری از موارد، تأخیر در ارائه VGM باعث می‌شود کانتینر به سفر بعدی موکول شود که این موضوع علاوه بر افزایش هزینه‌ها، موجب نارضایتی مشتری و تأخیر در انجام تعهدات تجاری خواهد شد.

هزینه‌های ناشی از عدم ارائه VGM

ثبت نکردن تاییدیه وزن کانتینر تنها باعث توقف بارگیری نمی‌شود، بلکه هزینه‌های مختلفی را نیز به صاحب کالا تحمیل می‌کند. این هزینه‌ها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

هزینه انبارداری (Storage): نگهداری کانتینر در محوطه بندری تا زمان ارائه VGM
هزینه دموراژ (Demurrage): جریمه تأخیر در خروج کانتینر از ترمینال پس از پایان زمان مجاز
هزینه تغییر رزرو: در صورت از دست رفتن کشتی، لازم است برای سفر بعدی رزرو جدید انجام شود.
هزینه حمل مجدد: در برخی شرایط ممکن است انتقال دوباره کانتینر به محل باسکول یا ترمینال ضروری باشد.

به همین دلیل، توصیه می‌شود قبل از انتقال کانتینر به بندر، تمامی مدارک مربوط به VGM تکمیل و بررسی شوند.

اگر VGM در مهلت مقرر ارسال نشود چه می‌شود؟

هر شرکت کشتیرانی زمان مشخصی را به عنوان VGM Cut-off Time تعیین می‌کند. اگر اطلاعات وزن پس از این زمان ارسال شود، معمولاً کانتینر از برنامه بارگیری همان کشتی حذف خواهد شد.

این موضوع می‌تواند پیامدهای زیر را به همراه داشته باشد:

تأخیر در حمل بین‌المللی کالا
افزایش هزینه‌های حمل و انبارداری
لغو رزرو قبلی توسط شرکت کشتیرانی
کاهش اعتبار فرستنده نزد خطوط کشتیرانی
اختلال در برنامه تحویل کالا به مشتری

به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های فعال در حوزه حمل کانتینری توصیه می‌کنند فرآیند وزن‌کشی و ثبت VGM حداقل یک تا دو روز قبل از موعد بارگیری انجام شود تا از بروز هرگونه مشکل جلوگیری شود.

جمع‌بندی

تاییدیه وزن کانتینر یا Verified Gross Mass (VGM) یکی از مهم‌ترین الزامات ایمنی در حمل و نقل دریایی محسوب می‌شود که بر اساس کنوانسیون بین‌المللی SOLAS برای تمامی کانتینرهای صادراتی اجباری است. اعلام دقیق وزن کانتینر علاوه بر افزایش ایمنی کشتی و خدمه، از بروز خسارت به کالا، تجهیزات بندری و تأخیرهای پرهزینه جلوگیری می‌کند.

فرستندگان کالا باید پیش از ارسال محموله، اطلاعات مربوط به VGM را از طریق یکی از روش‌های مورد تأیید تهیه و در زمان مقرر در اختیار شرکت کشتیرانی قرار دهند. رعایت این الزام باعث تسریع فرآیند بارگیری، کاهش هزینه‌های جانبی و افزایش بهره‌وری زنجیره تأمین خواهد شد.

اگر برای صادرات یا واردات کالا نیاز به مشاوره درباره تاییدیه وزن کانتینر (VGM)، تشریفات گمرکی یا حمل و نقل دریایی دارید، کارشناسان رابین مارین آماده ارائه مشاوره تخصصی و اجرای کامل فرآیند حمل بین‌المللی هستند.

سوالات متداول

VGM چیست؟

VGM یا Verified Gross Mass به معنی تاییدیه وزن ناخالص کانتینر است که شامل وزن کالا، بسته‌بندی، تجهیزات مهاربندی و وزن خالی کانتینر می‌شود. ارائه این تاییدیه پیش از بارگیری کانتینر روی کشتی الزامی است.

آیا ارائه VGM برای همه کانتینرها اجباری است؟

بله. بر اساس مقررات کنوانسیون SOLAS، تمامی کانتینرهای بسته‌بندی‌شده که قرار است از طریق حمل دریایی جابه‌جا شوند، باید دارای تاییدیه VGM باشند.

چه کسی مسئول اعلام تاییدیه وزن کانتینر است؟

مسئولیت ارائه VGM بر عهده فرستنده کالا (Shipper) است. البته انجام عملیات وزن‌کشی می‌تواند به شرکت‌های دارای مجوز واگذار شود، اما مسئولیت صحت اطلاعات همچنان با فرستنده خواهد بود.

در صورت عدم ارائه VGM چه اتفاقی می‌افتد؟

کانتینر بدون تاییدیه وزن اجازه بارگیری روی کشتی را نخواهد داشت و ممکن است هزینه‌هایی مانند انبارداری، دموراژ، تغییر رزرو و تأخیر در ارسال کالا به صاحب بار تحمیل شود.

VGM چگونه محاسبه می‌شود؟

VGM به دو روش محاسبه می‌شود؛ یا کل کانتینر پس از بارگیری توسط باسکول استاندارد وزن‌کشی می‌شود، یا وزن تمامی اقلام داخل کانتینر به همراه وزن خالی کانتینر با یکدیگر جمع خواهد شد.