EXW چیست؟ بررسی کامل اینکوترمز Ex Works + مزایا، معایب و تفاوت با FOB
اصطلاح EXW (Ex Works) یکی از مهمترین قواعد اینکوترمز ۲۰۲۰ است که در معاملات بینالمللی برای تعیین مسئولیتها و انتقال ریسک بین فروشنده و خریدار استفاده میشود. در پاسخ به این سؤال که EXW چیست باید گفت این قاعده بیانگر حداقل تعهد فروشنده در قراردادهای صادراتی است؛ به این معنا که فروشنده تنها موظف است کالا را در محل تعیینشده (کارخانه یا انبار) در اختیار خریدار قرار دهد و از آن لحظه به بعد تمامی هزینهها، ریسکها، حملونقل و تشریفات گمرکی بر عهده خریدار خواهد بود.
در این مقاله به بررسی کامل اینکوترمز EXW، شرایط قرارداد EXW، مزایا و معایب آن و تفاوت این ترم با FOB میپردازیم تا بتوانید با آگاهی کامل در معاملات بینالمللی از آن استفاده کنید.
«EX WORKS» یعنی اینکه فروشنده باید کالا را در محل کار خود یا محل تعیین شده دیگری در اختیار خریدار قرار دهد. تحویل کالا توسط فروشنده نه نیازی به بارگیری آن بر روی وسیله حمل دارد و نه ترخیص کالا برای صدور، اگر چنین کاری لازم باشد.
طرفین به خوبی آگاهند که باید محل تحویل کالا را به روشن ترین شکل ممکن مشخص کنند. زیرا که همه هزینه ها و ریسک ها تا آن نقطه به عهده فروشنده است.
EX WORKS بیانگر حداقل وظیفه برای فروشنده است.

ترم حمل EXW چیست؟
ترم حمل EXW مخفف عبارت “EX WORK” و یکی از ۱۱ شرط استاندارد تجارت بینالمللی در نسخهٔ ۲۰۲۰ اینکوترمز (Incoterms) است که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) منتشر شده است. در معنی EXW در بازرگانی این واژه به توافقی اشاره دارد که بر اساس آن، فروشنده کالا را در یک مکان مشخص (مانند کارخانه یا انبار خود) در دسترس خریدار قرار میدهد، از این لحظه به بعد، تمام هزینهها و مسئولیتهای مربوط به بارگیری کالا، حملونقل داخلی و بینالمللی، بیمه، ترخیص کالا از گمرک (هم در کشور مبدأ و هم در کشور مقصد)، پرداخت عوارض و مالیات و سایر مراحل بعدی تا تحویل نهایی کالا از آن نقطه به بعد بر عهده خریدار خواهد بود.
چه زمانی استفاده از EXW مناسب نیست؟
اگر خریدار تجربه کافی در زمینه صادرات، حملونقل بینالمللی و انجام تشریفات گمرکی در کشور مبدأ را نداشته باشد، استفاده از EXW میتواند پرریسک باشد. همچنین در کشورهایی که قوانین گمرکی اجازه انجام تشریفات صادراتی توسط خریدار خارجی را نمیدهد، استفاده از این ترم ممکن است باعث ایجاد مشکلات حقوقی و تأخیر در ارسال کالا شود. در چنین شرایطی معمولاً استفاده از ترمهایی مانند FOB یا FCA گزینه منطقیتری است.
برای آگاهی کامل از قوانین گمرکی ایران و تعرفههای خدمات بندری و دریایی بنادر بازرگانی جنوب ایران، میتوانید این فایل را دانلود کنید
وظایف فروشنده در ترم EXWORK
وظایف کلی فروشنده در اینکوترمز EX-WORK
پروانه ها، مجوزها، گواهی های امنیتی و سایر تشریفات در اینکوترمز EX-WORK
فروشنده باید، بسته به مورد، بنا به در خواست، ریسک و هزینه خریدار در گرفتن هرگونه پروانه صدور یا سایر مجوز های رسمی لازم برای صدور کالا به خریدار کمک کند.
عقد قرارداد های حمل و بیمه در ترم EX-WORK
الف) قرار داد حمل
فروشنده وظیفه ای در برابر خریدار برای بستن قرار داد حمل ندارد
ب) قرارداد بیمه
فروشنده وظیفه ای در برابر خریدار برای بستن قرارداد بیمه ندارد.هرچند که وی اید به در خواست خریدار اطلاعاتی را که وی برای بستن قرار داد بیمه به آنها نیاز دارد در اختیارش قرار دهد.
تحویل دادن کالا توسط فروشنده در اینکوترمز EX-WORK
فروشنده باید کالا را در نقطه توافق شده و اگر چنین نقطه ای نباشد، در محل تعیین شده، بدون بارگیری بر روی وسیله حمل در اختیار قرار داد قرار دهد.
اگر نقطه خاصی در محل تحویل تعیین شده، توافق نشده باشد یا چندین نقطه وجود داشته باشد، فروشنده می¬تواند مناسب ترین نقطه را برای این منظور انتخاب کند. فروشنده باید کالا را در تاریخ یا ظرف مدت توافق شده تحوبل دهد.
انتقال ریسک در اینکوترمز EX-WORK
فروشنده باید کالا را در نقطه توافق شده و اگر چنین نقطه ای نباشد، در محل تعیین شده، بدون بارگیری بر روی وسیله حمل در اختیار قرار داد قرار دهد.
اگر نقطه خاصی در محل تحویل تعیین شده، توافق نشده باشد یا چندین نقطه وجود داشته باشد، فروشنده می¬تواند مناسب ترین نقطه را برای این منظور انتخاب کند. فروشنده باید کالا را در تاریخ یا ظرف مدت توافق شده تحوبل دهد.
تخصیص هزینه های که در اینکوترمز EX-WORK برعهده فروشنده است
اطلاع به خریدار در اینکوترمز EX-WORK
فروشنده باید هرگونه اطلاع لازم که خریدار بتواند کالا را تحویل بگیرد به وی بدهد.
سند تحویل در اینکوترمز EX-WORK
بازبینی-بسته بندی-علامت گذاری در ترم EX-WORK
فروشنده باید هزینه آن دسته از عملیات بازبینی (از قبیل بازبینی کیفیت ، اندازه گیری، توزیع، شمارش) را که برای تحویل کالا مطابق بند الف ۴ لازم است، بپردازد. فروشنده باید کالا به هزینه خود بسته بندی کند، مگر اینکه در تجارت خاصی، حمل کالای فروخته شدهبدون بسته بندی معمول باشد، مگر اینکه خریدار نوع بسته بندی خاصی را قبل از اعقاد قرارداد به اطلاع فروشنده رسانده باشد.بسته بندی باید به نحو مناسبی علامت گذاری شود.
وظیفه فروشنده برای کمک به اخذ اطلاعات و پرداخت هزینه های مربوطه در اینکوترمز EX-WORK
فروشنده باید هزینه آن دسته از عملیات بازبینی (از قبیل بازبینی کیفیت ، اندازه گیری، توزیع، شمارش) را که برای تحویل کالا مطابق بند الف ۴ لازم است، بپردازد. فروشنده باید کالا به هزینه خود بسته بندی کند، مگر اینکه در تجارت خاصی، حمل کالای فروخته شدهبدون بسته بندی معمول باشد، مگر اینکه خریدار نوع بسته بندی خاصی را قبل از اعقاد قرارداد به اطلاع فروشنده رسانده باشد.بسته بندی باید به نحو مناسبی علامت گذاری شود.
وظایف خریدار در ترم EXWORK
وظایف کلی خریدار در اینکوترمز EX-WORK
خریدار باید قیمت کالا را به ترتیبی که در قرار داد فروش پیش بینی شده، بپردازد.
معادل الکترونیکی اسناد، اگر مورد توافق طرفین قرار گرفته و معمول باشد، می_تواند جایگزین تمام اسناد اشاره شده در بندهای۱- ب۱۰ شود.
تعهدات خریدار در اخذ پروانه ها، مجوزها، گواهی های امنیتی و سایر تشریفات در اینکوترمز EX-WORK
خریدار باید به هزینه و ریک خود و در صورت لزوم هرگونه پروانه صدور و ورود کالا یا سایر مجوزهای رسمی، از جمله گواهی های امنیتی را گرفته و تمام تشریفات گمرکی برای صدور کالا را انجام دهد.
عقد قرارداد های حمل و بیمه در ترم EX-WORK
الف) قرار داد حمل
خریدار وظیفه ای در برابر فروشنده برای بستن قرار داد حمل ندارد.
ب)قرار داد بیمه
خریدار وظیفه ای در برابر فروشنده برای بستن قرار دا بیمه ندارد.
تحویل گرفتن کالا در اینکوترمز EX-WORK
خریدا باید وقتی که کالا طبق بند های الف ۴ و الف ۷ تحویل شد، آن را تحویل بگیرد،
انتقال ریسک در اینکوترمز EX-WORK
خریدار تمام ریسک های ناشی از فقدان یا خسارت وارده به کالا را از زمانی که کالا طبق بند الف۴ تحویل شده است، می¬پذیرد.
در صورت کوتاهی خریدار از ارائه اطلاعیه طبق بند ب ۷، وی تمام ریسک های ناشی از فقدان یا خسارت وارده به کالا را از تاریخ توافق شده یا تاریخ انقضای دوره تحویل توافق شده می¬پذیرد، مشروط بر اینکه کالا به طور آشکار به عنوان کالای موضوع قرار داد شناسایی شده باشد.
تخصیص هزینه هایی که در اینکوترمز EX-WORK بر عهده خریدار است
خریدار باید:
الف) تمام هزینه های مربوط به کالا از زمان تحویل طبق بند الف ۴؛
ب) هر هزینه اضافی ناشی از کوتاهی وی در تحویل گرفتن کالا، از هنگامی که کالا در اختیار وی قرار داه می¬شود، قصور در ارائه اطلاعیه مناسب طبق بن ب ۷، مشروط بر آنکه کالا به طور آشکار به عنوان کالای موضوع قرار داد شناسایی شده باشد؛
پ) بسته به مورد، تمام عوارض، مالیات ها و سایر هزینه ها و مخارج اجام تشریفات گمرکی صدور کالا را بپردازد؛و
ت)خریدار باید کلیه هزینه ها و مخارجی را که فروشنده به منظور کمک طبق مفاد بند الف ۲متحمل شده به وی بازپرداخت نماید.
اطلاع به فروشنده در ترم EX-WORK
هنگامی که تعیین تاریخ در دوره توافق شده و یا تعیین نقطه تحویل کالا در محل تعیین شده با خریدار است، باید اطلاع کافی به فروشنده بدهد.
ارائه مدرک تحویل در ترم EX-WORK
هنگامی که تعیین تاریخ در دوره توافق شده و یا تعیین نقطه تحویل کالا در محل تعیین شده با خریدار است، باید اطلاع کافی به فروشنده بدهد.
بازرسی کالا توسط فروشنده در اینکوترمز EX-WORK
وظیفه خریدار برای کمک به اخذ اطلاعات و پرداخت هزینه های مربوطه در اینکوترمز EX-WORK
خریدار باید در هر زمان مناسب هرگونه اطلاعات امنیتی محموله را که فروشنده ممکن است مطابق بند الف ۱۰ لازم داشته باشد به وی اطلاع دهد.
خریدار باید تمام هزینه هایی را که فروشنده به عنوان کمک برای گرفتن اسناد و اطلاعات طبق بند الف ۱۰متقبل شده به وی بپردازد.
شرایط EXW در معاملات حمل و نقل بین المللی
اگر بخواهیم توضیح دهیم که شرایط sex work چیست؟ باید بگوییم که شرایط EXW در معاملات حملونقل بینالمللی به این صورت است که فروشنده حداقل مسئولیت را بر عهده دارد و تنها موظف است کالا را در تاریخ و محل تعیین شده در قرارداد (مانند کارخانه، انبار و غیره) در دسترس خریدار قرار دهد.
به عبارت دیگر، پس از اینکه خریدار کالا را تحویل گرفت، مسئولیت کامل فرایند حملونقل از محل فروشنده تا مقصد نهایی را تقبل میکند و فروشنده هیچگونه تعهد و مسئولیتی در قبال بارگیری، حملونقل، بیمه یا تشریفات گمرکی ندارد. سادهتر اگر بخواهیم بگوییم، با انتخاب ترم EXW، خریدار بیشترین مسئولیت و هزینه را در فرایند حملونقل کالا از جمله حملونقل هوایی، حملونقل دریایی، حملونقل زمینی یا حملونقل ترکیبی و تشریفات گمرکی بر عهده میگیرد و فروشنده کمترین تعهدات را در این زمینه خواهد داشت. EXW معمولاً زمانی کاربرد دارد که خریدار میخواهد کنترل کامل حمل را داشته باشد یا فروشنده امکان انجام تشریفات صادرات را ندارد.
قوانین و شرایط تحویل کالا در قرارداد EXW
در قراردادهای تجاری بینالمللی که از قاعده EXW استفاده میکنند، قوانین و شرایط تحویل کالا بهگونهای تنظیم میشود که فروشنده حداقل تعهدات را بر عهده دارد. طبق EXW در معاملات حمل و نقل بین المللی:
- اصلیترین وظیفه فروشنده این است که کالا را در محل تعیین شده خود (مانند کارخانه، انبار، یا محل تولید) در دسترس خریدار قرار دهد.
- فروشنده هیچ مسئولیتی در قبال بارگیری کالا روی وسیله نقلیه، حملونقل، بیمه، انجام تشریفات گمرکی صادرات یا تحویل آن در مقصد نهایی ندارد؛ این موارد کاملاً بر عهده خریدار است.
- اگر محل تحویل مشخص نشده باشد، فروشنده میتواند محل مناسب خود را انتخاب کند، اما توصیه میشود خریدار محل دقیق را بهوضوح تعیین کند تا ریسکهای احتمالی کاهش یابد.
- انتقال ریسک از فروشنده به خریدار در لحظه تحویل کالا در محل تعیینشده صورت میگیرد؛ پس از تحویل، هرگونه خسارت یا ریسک به عهده خریدار است.
- خریدار مسئول پرداخت تمام هزینههای حملونقل، بیمه، گمرک و سایر هزینههای مرتبط از محل تحویل تا مقصد نهایی است.
- فروشنده باید اسناد لازم برای تحویل کالا را فراهم کند و در صورت درخواست خریدار، اطلاعات مربوط به ریسکها و هزینههای بیمه را ارائه دهد، اما بیمهکردن کالا بر عهده خریدار است.
- زمان تحویل کالا باید توسط طرفین توافق شود و فروشنده موظف است کالا را در زمان و مکان مشخص شده تحویل دهد.
بهطورکلی، قرارداد EXW بیشترین مسئولیتها و هزینهها را بر عهده خریدار میگذارد و فروشنده تنها موظف به آمادهسازی و تحویل کالا در محل خود است. این شرایط برای فروشندگانی که نمیخواهند در حمل و تشریفات صادرات دخالت کنند مناسب است، اما خریدار باید توانایی مدیریت کامل حمل و ترخیص کالا را داشته باشد.
مزایا و معایب استفاده از Ex Works
استفاده از EXWدر معاملات تجاری بینالمللی هم برای فروشنده و هم برای خریدار مزایا و معایبی به همراه دارد، از جمله:
| مزایا برای فروشنده | مزایا برای خریدار | معایب برای خریدار | معایب برای فروشنده |
| حداقل مسئولیت | کنترل بیشتر بر مراحل حملونقل (انتخاب و مدیریت شرکت حملونقل و زمانبندی حمل به دلخواه خود) | هزینههای حملونقل بالا | عدم کنترل بر فرایند حملونقل |
| کاهش هزینهها (به دلیل عدم مسئولیت در قبال حملونقل، بیمه و ترخیص کالا) | شفافیت در هزینهها (به علت ارتباط مستقیم با شرکتهای حملونقل) | مسئولیت بالا (انجام تمام تشریفات گمرکی، بارگیری و بیمه) | مشکلات احتمالی در ارائه مدارک (گاهی اوقات، خریدار برای انجام تشریفات گمرکی در کشور خود به مدارکی از طرف فروشنده نیاز دارد و همکاری نکردن فروشنده میتواند مشکلساز شود) |
| سادگی فرایند (عدم نیاز به هماهنگی امور حملونقل و تشریفات گمرکی) | زمانبندی انعطافپذیر (تنظیم زمان بارگیری و تحویل کالا مطابق نیاز خود) | ریسکهای بالای حملونقل | عدم اطلاع از رسیدن سالم و به موقع کالا به دست خریدار |
| عدم نیاز به آشنایی با قوانین و مقررات گمرکی و حملونقل کشور خریدار | احتمال مذاکره برای قیمت پایینتر (چون فروشنده هزینههای حملونقل را متقبل نمیشود) | مشکلات گمرکی و مالیاتی (نیاز به آشنایی با قوانین گمرکی کشور مبدا و مقصد) | – |
نقطه انتقال ریسک از فروشنده در قاعده Ex Works
نقطه انتقال ریسک در قاعده EXW زمانی است که فروشنده کالا را در محل مشخص شده خود، مانند کارخانه یا انبار، در اختیار خریدار قرار میدهد. از این لحظه به بعد، تمامی ریسکها و مسئولیتهای مربوط به کالا، از جمله بارگیری، حملونقل، بیمه و تشریفات گمرکی، به خریدار منتقل میشود. بهعبارتدیگر، انتقال ریسک از فروشنده به خریدار دقیقاً در همان نقطه و زمان تحویل کالا در محل فروشنده اتفاق میافتد و فروشنده پس از آن هیچ مسئولیتی در قبال کالا ندارد. بنابراین تعیین دقیق محل تحویل اهمیت زیادی دارد تا ریسکها بهوضوح مشخص شود.
بیمه بار در قرارداد EXW بر عهده چه کسی است؟
در قرارداد Ex Works، مسئولیت بیمه بار به طور کامل بر عهده خریدار است و فروشنده هیچ تعهدی برای بستن بیمه باربری ندارد. فروشنده تنها موظف است کالا را در محل مشخص شده آماده تحویل کند و از آن نقطه به بعد، خریدار باید خود نسبت به بیمه کالا در طول حملونقل اقدام کند. البته فروشنده در صورت درخواست خریدار باید اطلاعات لازم درباره ریسکها و هزینههای بیمه را در اختیار او قرار دهد، اما خرید و پرداخت هزینه بیمه بر عهده خریدار است.
مقایسه کامل EXW و FOB
| موضوع مقایسه | EXW | FOB |
|---|---|---|
| محل تحویل کالا | محل فروشنده (کارخانه یا انبار) | عرشه کشتی در بندر مبدأ |
| بارگیری کالا | بر عهده خریدار | بر عهده فروشنده |
| تشریفات گمرکی صادرات | بر عهده خریدار | بر عهده فروشنده |
| نقطه انتقال ریسک | زمان تحویل در محل فروشنده | پس از قرارگیری کالا روی کشتی |
| میزان مسئولیت فروشنده | حداقل | متوسط |
نکات معامله در روش EXW
برخی نکات مهم معامله در روش EXW عبارتاند از:
- فروشنده باید کالا را در محل توافق شده آماده تحویل کند و مسئولیتهای بعدی از جمله حمل، بیمه، بارگیری و تشریفات گمرکی بر عهده خریدار است.
- بارگیری کالا بر عهده خریدار است. فروشنده وظیفهای در قبال بارگیری کالا ندارد و اگر بارگیری انجام شود، هزینه و ریسک آن بر عهده خریدار است.
- خریدار باید توانایی مدیریت کامل حمل و ترخیص کالا را داشته باشد و تمام هزینهها و ریسکها از زمان تحویل کالا در محل فروشنده تا مقصد نهایی به عهده اوست.
- فروشنده در صورت درخواست خریدار، اطلاعات لازم برای بیمه کالا را فراهم میکند، اما خرید بیمه بر عهده خریدار است.
- خریدار که کالا را بر اساس EXW برای صادرات خریداری میکند، باید بداند که فروشنده تعهدی برای انجام عملیات ترخیص کالا ندارد و معمولاً فقط در حد نیاز و به درخواست خریدار در مراحل صادرات کمک میکند؛ بنابراین اگر خریدار توانایی گرفتن مجوزهای صادرات را ندارد، نباید از EXW استفاده کند.
- خریدار وظایف محدودی در ارتباط با تهیه اطلاعات مورد نیاز فروشنده برای صدور کالا دارد. فروشنده بههرحال ممکن است این اطلاعات را مثلاً برای اهداف مالیاتی یا تهیه گزارش نیاز داشته باشد.
سوالات متداول
چگونه میتوان از شرایط EXW در قراردادها استفاده کرد؟
برای این کار، باید به طور واضح عبارت “Ex Works (EXW)” و محل دقیق تحویل کالا (مانند آدرس کارخانه یا انبار فروشنده) در قرارداد ذکر شود.
آیا میتوان شرایط EXW را با شرایط دیگر ترکیب کرد؟
شرایط EXW بهخودیخود یک ترم کامل است و معمولاً بهصورت مستقل استفاده میشود؛ زیرا ماهیت آن تعیین تکلیف مسئولیتها در نقطه تحویل مشخص است. هرچند، بندهای خاصی برای هماهنگی با شرایط دیگر مانند زمان تحویل یا نحوه بستهبندی را میتوان به قرارداد اضافه کرد.
کدام روشهای حمل و نقل در ترم EX Works استفاده می شود؟
ترم EXW محدود به نوع خاصی از حملونقل نیست و میتواند شامل حمل بار زمینی، دریایی، هوایی یا ترکیبی از آنها باشد؛ در ترم Ex Works، خود خریدار مسئول انتخاب و هماهنگی تمام روشهای حملونقل است.
مشاوره رایگان انتخاب ترم مناسب اینکوترمز با رابین مارین
انتخاب صحیح ترم اینکوترمز مانند EXW میتواند از بروز هزینههای پیشبینینشده، اختلافات قراردادی و ریسکهای حملونقل جلوگیری کند. در رابین مارین ما با سالها تجربه در حوزه حملونقل بینالمللی و صادرات، به شما کمک میکنیم مناسبترین ترم تجاری را بر اساس نوع کالا، مقصد و شرایط قراردادی انتخاب کنید.
کارشناسان کشتیرانی رابین مارین آماده ارائه مشاوره رایگان تخصصی در زمینه اینکوترمز، حمل دریایی، حمل هوایی و تشریفات گمرکی هستند تا فرآیند تجارت شما با کمترین ریسک و بیشترین بهرهوری انجام شود.
برای دریافت مشاوره همین حالا با ما تماس بگیرید یا از طریق صفحه تماس با ما درخواست خود را ثبت کنید.